ภูมิคุ้มกันบำบัด (Immunotherapy) คืออะไร?

การใช้ภูมิคุ้มกันบำบัด (Natural Immunotherapy) คือ การใช้เซลล์หรือสารต่าง ๆ เพื่อไปกระตุ้นประสิทธิภาพในการทำงานของเซลล์ในระบบภูมิคุ้มกัน ซึ่งคือเม็ดเลือดขาว ให้อยู่ในสภาวะที่สมดุล และสามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพในการกำจัดสิ่งแปลกปลอมรวมถึงเซลล์ที่ผ่าเหล่าหรือเซลล์มะเร็งอีกด้วย 

ในกรณีที่ผู้ป่วยเป็นมะเร็งที่ต้องการเข้ารับการบำบัดฟื้นฟูด้วยศาสตร์ภูมิคุ้มกันบำบัด มีวัตถุประสงค์เพื่อชะลอการเติบโตเซลล์มะเร็ง ไม่ให้แพร่กระจายไปทั่วร่างกาย รวมถึงการใช้ภูมิคุ้มกันบำบัดยังเหมาะกับผู้ที่ป่วยที่หายจากโรคมะเร็งแต่ไม่ต้องการให้กลับมาเป็นซ้ำ

shutterstock_1041871117

มะเร็งคืออะไร ?

มะเร็ง คือ โรคที่เกิดจากความผิดปกติของเซลล์ในอวัยวะต่างๆ ของร่างกาย โดยมีการเจริญเติบโตที่ผิดปกติเกิดเป็นก้อนเนื้อที่มีการลุกลามไปยังอวัยวะข้างเคียง หรือกระจายไปยังส่วนอื่นๆ ของร่างกายได้ ผ่านทางระบบเลือด หรือระบบทางเดินน้ำเหลือง โรคมะเร็งมีหลากหลายชนิดขึ้นอยู่กับตำแหน่งที่เป็นจุดกำเนิดของโรค และชนิดของเซลล์มะเร็ง  เป็นโรคที่มีอุบัติการณ์การเสียชีวิตของผู้ป่วยสูงทั่วโลกรวมทั้งประเทศไทย ในขณะที่วิธีการรักษาในปัจจุบัน ยังคงมีประสิทธิภาพไม่เพียงพอต่อการรักษาให้หายขาดและลดอัตราการเสียชีวิตของผู้ป่วยได้เป็นที่น่าพอใจ

 

วิธีการรักษาโรคมะเร็ง

เป็นอีกหนึ่งปัญหาใหญ่ของทางสาธารณสุขที่ไม่ใช่เพียงแค่ในประเทศไทยเท่านั้น แต่ยังลุกลามไปทั่วโลก เนื่องจากจำนวนผู้ป่วยที่เพิ่มมากขึ้นในทุกปี ซึ่งในปัจจุบันมีวิธีการรักษาโรคมะเร็งอยู่ดังต่อไปนี้ ตามหลักการรักษาโรคมะเร็งโดยทั่วไป มีหลายวิธีดังนี้

  1. การผ่าตัด ( Surgery ) : เป็นเทคนิคการรักษาโรคมะเร็งดั้งเดิมที่ในปัจจุบันยังคงเป็นมาตรฐานการรักษาโรคมะเร็งหลายชนิด โดยเฉพาะมะเร็งในระยะเริ่มต้น เนื่องจากก้อนและการกระจายตัวยังอยู่ในบริเวณเดียวกัน จึงสามารถรักษาให้หายขาดได้จากการผ่าตัดที่เหมาะสม
  2. การฉายรังสี (Radiotherapy ) : เป็นการรักษาโรคมะเร็งโดยใช้คลื่นเอกซเรย์ขนาดสูง หรือคลื่นกัมมันตรังสี เพื่อยับยั้งการเจริญเติบโตและฆ่าเซลล์มะเร็ง โดยรังสีความเข้มสูงสามารถทำลายเซลล์และเนื้อเยื่อข้างเคียง
  1. การให้ยาเคมีบำบัดหรือยาคีโม(Chemotherapy) : เป็นการรักษาโรคมะเร็งโดยใช้ยาเพื่อทำลายหรือหยุดยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็ง แต่มีข้อจำกัดคือ ทำให้เกิดผลข้างเคียงต่อเซลล์ปกติ อีกทั้งยังทำให้ผู้ป่วยเกิดอาการอ่อนเพลียอย่างมาก
  2. การให้ยาในกลุ่มที่ออกฤทธิ์จำเพาะเจาะจงต่อเซลล์มะเร็ง( Targeted therapy) : คือการใช้ยาที่สามารถเลือกเจาะจงในการออกฤทธิ์กับเซลล์มะเร็ง สามารถยับยั้งสารที่เซลล์มะเร็งผลิตออกมา ซึ่งช่วยให้เกิดการระงับการเจริญเติบโตหรือแพร่กระจายของเซลล์มะเร็ง                                                                                                           จากประสบการณ์ผู้ป่วยมะเร็งการใช้ยาเคมีบำบัดเป็นระยะเวลานาน ประกอบกับองค์ความรู้ชีววิทยาของเซลล์มะเร็ง จึงทำให้มีการพัฒนา “ยา” ที่สามารถทำลายเซลล์มะเร็ง โดยไม่ออกฤทธิ์กับเซลล์ปกติ หรือมีผลกับเซลล์ปกติน้อย ชื่อเรียกของ “ยามุ่งเป้า” นั้น สืบเนื่องมาจากการออกฤทธิ์ของยา ที่สามารถเลือกเจาะจงในการออกฤทธิ์กับเซลล์มะเร็ง โดยอาจมีตัวรับยาจำเพาะที่ปรากฏเฉพาะในเซลล์มะเร็ง หรือออกฤทธิ์ยับยั้งสารเคมีที่เซลล์มะเร็งผลิตออกมาเพื่อใช้ในการสื่อสารกัน ซึ่งจำเป็นสำหรับการเจริญเติบโตหรือแพร่กระจายนั่นเอง ข้อดีคือเป็นยาที่มีประสิทธิภาพดี ผลข้างเคียงน้อย แต่เนื่องจากเป็นยาค่อนข้างใหม่ ใช้เทคโนโลยีในการศึกษาและการผลิตระดับสูง ยาจึงมีราคาแพง
shutterstock_610211996
shutterstock_547407562

แนวทางใหม่ในการรักษามะเร็งด้วย ภูมิคุ้มกันบำบัด (Cancer Immunotherapy) : ด้วยเทคโนโลยีทางการแพทย์ที่มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งการค้นคว้าวิจัยเพื่อหาวิธีป้องกัน และรักษาโรคมะเร็ง อย่างตรงจุด เพื่อเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย และเกิดผลข้างเคียงกับร่างกายน้อยที่สุด ซึ่งเราเรียก การรักษาโรคมะเร็ง โดยการใช้    “ ภูมิคุ้มกันบำบัด “

ทำไมการรักษาโรคมะเร็งตามแนวทางการรักษามาตรฐานไม่สามารถตอบโจทย์ได้ทั้งหมด ?

อันได้แก่การผ่าตัดเพื่อตัดชิ้นเนื้อ หรือส่วนที่ผิดปกติออกไปจากร่างกายผู้ป่วย  การรักษาโดยการฉายรังสีเพื่อทำลายเซลล์ มะเร็ง  การรักษาด้วยยาเคมีบำบัด  รวมถึงการรักษาด้วยยามุ่งเป้า (Targeted therapy) โดยการรักษาด้วยวิธีการนี้เริ่มมีการใช้ในการรักษาโรคมะเร็งมาก

ขึ้นในปัจจุบัน ซึ่งได้ผลดีในผู้ป่วยมะเร็งระยะเริ่มต้น แต่ถึงกระนั้น พบว่าประสิทธิภาพการ รักษาลดลง

ในผู้ป่วยมะเร็งระยะที่มีการพัฒนาของโรคมากขึ้นซึ่งมีการตอบสนองต่อการรักษา ลดลงอย่างมากและอัตราการรอดชีวิตต่ำ

การรักษาโรคมะเร็งด้วยภูมิคุ้มกันบำบัด Cancer Immunotherapy

  • Non – Targeted Immunotherapy # NK Cells
  • Targeted Immunotherapy # CAR T Cells
shutterstock_748669894

ระบบภูมิคุ้มกันคืออะไรและสำคัญอย่างไร ?

ก่อนที่จะกล่าวถึง”ภูมิคุ้มกันบำบัด“  เรามาทำความรู้จักกับ “ระบบภูมิคุ้มกัน“ ในร่างกายเรากันก่อน

ระบบภูมิคุ้มกัน (Immune System) เป็นกลไกการทำงานของร่างกายซึ่งมีหน้าที่ดูแลและป้องกันไม่ให้เกิดการติดเชื้อในร่างกายมนุษย์ ถือเป็นส่วนสำคัญที่ช่วยลดความเสี่ยงจากการเจ็บป่วย ระบบภูมิคุ้มกันประกอบขึ้นด้วยสารเคมีที่สร้างขึ้นภายในร่างกายเพื่อใช้ต่อสู้กับการติดเชื้อ ได้แก่ เซลล์เม็ดเลือดขาว โดยเซลล์ชนิดนี้จะถูกสร้างขึ้นภายในไขกระดูก จากนั้นจะเคลื่อนที่เข้าสู่กระแสเลือดและเนื้อเยื่อต่าง ๆ เพื่อเฝ้าระวังการติดเชื้อแบ่งได้เป็น 2 ประเภท คือ

shutterstock_1207880815
  • ภูมิคุ้มกันที่มีมาแต่กำเนิด (Innate Immunity) เป็นภูมิคุ้มกันที่ร่างกายสร้างขึ้นเองได้เพื่อป้องกันเชื้อโรคชนิดต่าง ๆ ได้แก่ ไวรัส แบคทีเรีย เชื้อรา เป็นต้น ทำให้มนุษย์ปลอดภัยจากการติดเชื้อ โดยภูมิคุ้มกันชนิดนี้เป็นภูมิคุ้มกันซึ่งทำหน้าที่ทั่วไป รวมถึงผิวหนัง และเยื่อบุซึ่งจะทำหน้าที่ป้องกันเชื้อโรคด้วย แต่เมื่อเชื้อโรคหรือสิ่งแปลกปลอมหลุดจากปราการด่านนอกคือผิวหนังเข้ามาได้ ร่างกายยังมีปราการด่านที่สองคือเซลล์เม็ดเลือดขาวซึ่งมีหลากหลายชนิด แต่ละตัวทำหน้าที่ค้นหาและจับกินเชื้อโรคและสิ่งแปลกปลอมได้อย่างอิสระโดยไม่ต้องรอใครมาช่วยเหลือหรือสั่งการ ตัวอย่างเช่น NK cells(Natural Killer Cells)
  • ภูมิคุ้มกันแบบจำเพาะเจาะจง (Adaptive Immunity) เป็นภูมิคุ้มกันที่ร่างกายสร้างขึ้นมาภายหลังจากเกิดอาการเจ็บป่วย ระบบภูมิคุ้มกันแบบเจาะจงจะทำงานโดยใช้วิธีจดจำเอกลักษณ์ของเชื้อโรคหรือสิ่งแปลกปลอมที่เรียกว่าแอนติเจน (antigen) ไว้ และสร้างภูมิคุ้มกันต่อต้านแอนติเจนนั้นได้อย่างเจาะจงทันที ตัวอย่างเช่น เม็ดเลือดขาวชนิดลิมโฟไซท์ ( Lymphocyte )

 

การใช้ภูมิคุ้มกันบำบัดรักษามะเร็ง (Cancer Immunotherapy) 

การใช้ภูมิคุ้มกันบำบัดโรคมะเร็งแบ่งตามกลไกเซลล์ภูมิคุ้มกันได้ทั้งหมด 4 ประเภทดังนี้

1. Monoclonal Antibodies

โปรตีนชนิดหนึ่งที่ผ่านการสังเคราะห์ ที่เรียกว่า Monoclonal Antibodies ที่สามารถจำลอง Antibody ปกติที่เป็นระบบภูมิคุ้มกันปกติของเราเอง ซึ่งผลิตโดยเม็ดเลือดขาวชนิดบีเซลล์ Antibody นี้ถูกออกแบบมาเพื่อไปจับกับตัวรับบนเซลล์มะเร็งและเป็นการทำเครื่องหมายบนเซลล์มะเร็งโดยเฉพาะเพื่อให้เม็ดเลือดขาวสามารถทำลายได้อย่างถูกต้องแม่นยำขึ้น

 

2. Immune Checkpoint

วิธีการบำบัดมะเร็งโดยอาศัยกระบวนการ Immune Checkpoint ช่วยยับยั้งการทำลายเซลล์แปลกปลอม เป็นการใช้ยาที่ออกฤทธิ์ไปควบคุมการทำงานคพร้อมกับสั่งระบบภูมิคุ้มกันให้เริ่มทำลายเซลล์แปลกปลอมที่มีอยู่ในร่างกายหรือที่เรียกว่าอิมมูนเช็คพอยต์ (Immune Checkpoint) 

 

3. Cancer Vaccines 

Cancer Vaccines คือ การใช้วัคซีนป้องกันมะเร็งใช้เพื่อทำลายเซลล์มะเร็งภายในร่างกาย โดยใช้หลักการที่ช่วยทำให้ภูมิคุ้มกันในร่างกายของเราจดจำเซลล์ร้ายได้ ทำให้ Immune มีความจำเพาะต่อเซลล์เนื้อร้ายนั้น ๆ มากขึ้น ยกตัวอย่างการฉีดวัคซีนไวรัสตับอักเสบบีหรือวัคซีนอื่น ๆ เป็นต้น

 

4. Non-specific Immunotherapies 

การใช้ภูมิคุ้มกันบำบัดที่ไม่เฉพาะเจาะจงต่อเซลล์มะเร็งชนิดนั้นๆ แต่เป็นการบำบัดเซลล์มะเร็ง โดยการเพิ่มระบบภูมิคุ้มกันให้ร่างกายมีจำนวนมากขึ้นซึ่งจะไม่มีผลกับเซลล์มะเร็งในร่างกาย ใช้เพื่อเสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกันให้เพิ่มมากขึ้นเท่านั้น ยกตัวอย่างเช่นการใช้เซลล์เพชฌฆาต (Natural killer cell) เพิ่มระบบภูมิคุ้มกันทั่วไปในร่างกายให้สูงขึ้น เป็นต้น

End-Stage Cancer

วิธีการการใช้เซลล์ในระบบภูมิคุ้มกันเพื่อรักษาโรคมะเร็ง (Cancer Cellular Immunotherapy)

เป็นการแยกเซลล์เม็ดเลือดขาวของผู้ป่วยที่เก็บจากเลือดของผู้ป่วย ออกมาเพาะเลี้ยงเพิ่มจำนวนในห้องปฏิบัติการ และ กระตุ้นให้มีความสามารถในการฆ่าเซลล์มะเร็งได้เพิ่มมากขึ้น จากนั้นให้เซลล์เม็ดเลือขาวคืนกลับเข้าสู่ร่างกายของผู้ป่วย เพื่อให้เซลล์เม็ดเลือดขาวเหล่านั้นเข้าไปโจมตีและทำลายเซลล์มะเร็ง  สามารถแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มได้แก่

1. การรักษาโดยเซลล์เพชฌฆาต (Natural Killer Cell; NK CELLs Therapy)

เป็นการรักษาโดยการเก็บเลือดของผู้ป่วยมาคัดแยก NK cells โดย NK cells เป็นเม็ดเลือดขาวที่อยู่ในกลุ่มของเม็ดเลือดขาวชนิด Lymphocyte ที่มีความสามารถในการฆ่าเซลล์มะเร็งได้โดยตรง โดยไม่ต้องมีเซลล์อื่นมากระตุ้น และ NK cell สามารถตรวจจับตัวรับบนเซลล์มะเร็งและสามารถปล่อยสารที่เป็นพิษ เช่น สาร granzyme B และสาร perforin สู่เซลล์มะเร็งและทำลายเซลล์มะเร็งได้ มาเพาะเลี้ยงเพิ่มจำนวนในห้องปฏิบัติการ ให้เพียงพอกับความต้องการของร่างกาย และเพียงพอสำหรับการต่อสู้กับเซลล์มะเร็ง รวมถึงป้องกันโรคแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นจากการบกพร่องของภูมิคุ้มกันอีกด้วย ซึ่งการรักษาโดยการใช้ NK cells ทางห้องปฏิบัติการโนวาวิด้า มีให้บริการ

2. การรักษาโดยใช้ Dendritic Cell Vaccines

เป็นการแยกเม็ดเลือดขาวชนิด Monocyte จากเลือดมาทำการเพาะเลี้ยงในห้องปฏิบัติการ ทำให้เจริญพัฒนาไปเป็น Dendritic Cell และทำการกระตุ้น Dendritic Cell ด้วยโปรตีนที่มีโครงสร้างคล้ายกันกับเซลล์มะเร็งที่คนไข้มีในร่างกาย เพื่อให้ Dendritic Cell มีการจดจำโปรตีนชนิดนี้ เมื่อเข้าสู่ร่างกายแล้ว Dendritic cell จะทำการฆ่าเซลล์มะเร็งได้ทันที ซึ่งการรักษาโดยการใช้ Dendritic cell ทางห้องปฏิบัติการโนวาวิด้า มีให้บริการ

3. การรักษาโดยใช้ Car-T Cells

การรักษามะเร็งด้วยวิธีภูมิคุ้มกันบำบัดในรูปแบบของ Car-T Cells เป็นการรักษาโรคมะเร็ง โดยอาศัยหลักการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน (Immune System) นั่นคือการนำ Lymphocytes ของผู้ป่วยชนิด T Cells  มาดัดแปลงพันธุกรรม โดยการนำโปรตีนจำเพาะบนพื้นผิวของมะเร็ง มาเป็นต้นแบบในการสร้าง Target หรือ กลุ่มเป้าหมายให้สามารถจดจำเซลล์มะเร็งได้ ดังนั้น Car-T Cells จึงมีความแม่นยำ ในการทำลายเซลล์มะเร็ง

ทำอย่างไรให้ภูมิคุ้มกันในร่างกายต่อสู้กับมะเร็ง ?

ภูมิคุ้มกันบำบัด “ IMMUNOTHERAPY “  เป็นการรักษาโรคมะเร็งโดยการอาศัยหลักการทำงานของภูมิคุ้มกันของร่างกาย คือ เมื่อมีสิ่งแปลกปลอมเข้าสู่ร่างกาย ระบบภูมิคุ้มกันจะถูกกระตุ้นให้ทำการกำจัดสิ่งแปลกปลอมนั้นออกจากร่างกาย เป็นการส่งเสริมให้ระบบภูมิคุ้มกันทำงาน เพื่อให้สามารถกำจัดหรือควบคุมเซลล์มะเร็งในร่างกาย                                                 

NK Cells ( Natural Killer Cells ) – Non Targeted Immunotherapy

NK Cells เป็นระบบภูมิคุ้มกันที่มีมาแต่กำเนิด (Innate Immunity)

ภูมิคุ้มกันนี้จะถูกผลิตออกมาจากไขกระดูก และถือว่าเป็นเม็ดเลือดขาวชนิดที่สำคัญ ในการให้การตอบสนองอย่างรวดเร็วต่อสิ่งแปลกปลอมแบบไม่จำเพาะเจาะจง  ซึ่งหมายความว่าหากร่างกายตรวจพบสิ่งที่เป็นสิ่งแปลแกปลอมหรือเซลล์ที่มีความผิดปกติ NK Cells จะเข้าไปจัดการทำลายทันที โดยไม่ต้องผ่านการจดจำลักษณะว่าเคยเจอสิ่งนั้นมาก่อนหรือไม่ จึงทำให้  NK Cells มีความสามารถในการทำลายเซลล์เชื้อโรค สิ่งแปลกปลอม และสามารถตรวจจับเซลล์ที่โตผิดปกติ อย่างเช่น  เชื้อไวรัส และ เซลล์มะเร็งได้สำหรับคนที่ป่วยบ่อย ร่างกายอ่อนแอ อาจสันนิษฐานได้ว่าปริมาณของ NK Cells มีจำนวนน้อยกว่าปกติหรือจำนวนปกติแต่ไม่มีคุณภาพ ทำให้ร่างกายไม่สามารถต่อสู้กับสิ่งแปลกปลอมที่เกิดขึ้นในร่างกาย ไม่ว่าจะเป็นเชื้อโรคต่าง ๆ หรือเซลล์มะเร็ง ก็จะสามารถลุกลามได้อย่างรวดเร็ว

shutterstock_704925148

𝐂𝐎𝐍𝐓𝐀𝐂𝐓 𝐔𝐒 𝐍𝐎𝐖
📞 02-508-5100

📱 Line : @Novavida

📱 FB : ศูนย์การแพทย์ทางเลือก Novavida Integrative Medical Center